جدول 1-4: مشخصات انواع اراضی کشاورزی و مساحت آنها در شهرستان ساوجبلاغ
| مشخصات |
نوع اراضی |
مساحت (هکتار) |
درصد |
| خاک رسی یا رسی – لومی، بدون شیب و شوری و دانهریز |
درجة 1 |
46000 |
5/23 |
| خاک شنی – لومی، شیب ملایم، سنگ کم، دانهبندی ماسه |
درجة 2 |
5150 |
2 |
| خاک شنی – ماسهای، شیب متوسط و دانهبندی درشت (قلوهای) |
درجة3 |
47050 |
24 |
| جمع |
98300 |
5/49 |
|
پوشش گیاهیج) صنعت و معدن
شهرستان ساوجبلاغ علاوه بر اینکه یک قطب کشاورزی محسوب میشود وجود کارخانجات بزرگ و استراتژیک این شهرستان را به یک قطب صنعتی تبدیل نموده است. دو شهر صنعتی سپهر نظرآباد و شهر صنعتی هشتگرد به عنوان مناطق صنعتی شهرستان شناخته شدهاند.
شهرک صنعتی سپره با وسعت 500 هکتار با ظرفیت 600 واحد صنعتی بزرگ و کوچک و شهر صنعتی جدید هشتگرد با وسعت 350 هکتار با ظرفیت 200 واحد صنعتی از استعداد بالقوهی این شهرستان در بخش صنعت می باشد. کارخانجات پراکنده در شهرستان مجموعاً 800 واحد صنعتی فعال میباشند که با تکمیل ظرفیت شهرکهای صنعتی علاوه بر افزایش واحدهای فعال تا 1300 واحد عملاً مشکلات بیکاری در شهرستان مرتفع خواهد شد.
صنعت
نخستین مجتمع صنعتی احداثی در سطح شهرستان کارخانه مقدم بوده که پیدایش آن موجب شد تا روستای نظرآباد به شهر تبدیل شود. این کارخانه با 1755 نفر نیروی انسانی شاغل مقام اول را در سطح شهرستان به خود اختصاص داد و ظرفیت اسمی آن 50000 متر پارچه در روز است. بعد از کارخانة مقدم، کارخانجات ریسندگی و بافندگی فخر ایران با بیش از 150 نفر شاغل در رتبة دوم و کارخانجات اشتهارد، با 500 نفر شاغل در رتبهی بعدی قرار میگیرند. علاوه بر واحدهای مذکور کارخانجات و کارگاههای کوچک و بزرگ دیگری نیز مانند ایران و ... در شهرستان وجود دارد که اکثر این واحدها، صنایع تبدیلی و ساختمانی هستند و در هر کدام از آنها بیش از 50 نفر کارگر شاغلند. ا
واحدهای صنعتی شهرستان ساوجبلاغ در بخش مرکزی و نظرآباد واقع شدهاند و دلیل این امر نیز دسترسی سریع به جادة ترانزیتی کرج – قزوین میباشد. همانطور که در بالا اشاره شد از جمله میتوان به شهرک صنعتی هشتگرد در زمینی به مساحت 350 هکتار در داخل محدودة 120 کیلومتری تهران بین دو منطقة مسکونی شهر قدیم و جدید هشتگرد اشاره نمود.
معدن
این شهرستان با قرار گرفتن در مسیر ارتفاعات البرز و گذراندن دورههای متعدد زمینشناسی، معادن بسیاری را در خود جای داده است که در حال حاضر 17 معدن آن فعال میباشد که نسبت به سال 1375، 114 درصد رشد داشته است.
در حال حاضر در شهرستان ساوجبلاغ، 17 معدن فعال وجود دارد که 2/8 درصد معادن فعال استان تهران را شامل میشود که از این تعداد 8 معدن شن و ماسه (3/8 درصد معادن استان) و 9 معدن از انواع دیگر است. معادن فعال شهرستان به ترتیب عبارتند از: معدن شن و ماسه (8 معدن)، سنگ آهن و مارن (4 معدن)، سنگ لاشة ساختمانی (2 معدن) و زغالسنگ، سنگ گچ و سنگ سیلیس، از هر کدام یک معدن، در سه معدن زغالسنگ، سنگ آهک و سنگ سیلیس 53 نفر شاغلند.
عملکرد غالب اقتصاد در شهرستان
برای انجام صحیح پژوهش لازم است در فرآیند مطالعه به نقش فعالیت عمده اقتصادی منطقه توجه شود و بر اساس آن تعیین گردد که محدوده شهرستان دارای چه نقش فعالیتی غالب میباشد. برای این منظور نحوه توزیع اشتغال در گروههای عمده فعالیت منطقه تعیین گردیده و بر روی دیاگرام معروف گارنیه منعکس گردیده و بر اساسآن عملکرد غالب اقتصاد در سطح شهرستان مشخص گردیده است.
نمودار دیاگرام نقش و فعالیت شهرستان ساوجبلاغ در سال 1375
با توجه به اینکه محل تلاقی مشاغل سهگانه در شهرستان ساوجبلاغ در مرکز بازرگانی قرار گرفت، میتوان گفت اقتصاد شهرستان بر پایه فعالیت خدماتی استوار است.
مطالعات اجتماعی و اقتصادی
آنچه امروز طالقان را از دیگر نقاط استان تهران مستثنی مینماید، روستاهای کوچک و بزرگی است که به علت وجود آب و هوای بسیار خوب، جمعیت نسبتاً زیادی را در خود پذیرا شده است. اما به علت کمبود آب از رونق خوبی برخوردار نمیباشند. ا
زمینهای اطراف روستاها به حال خود رها شده و متروکه میباشند. جمعیت روستاها را شهرنشینانی تشکیل میدهند که ا
فقط در تابستان در آنها ساکن میشوند. اختلاف تعداد جمعیت زمستان و تابستان روستاها گاهی حدود 20 برابر در نوسان می باشد.
ساکنن دائمی طالقان عمدتاً به کار کشاورزی و دامداری و تعدادی نیز به پرورش زنبور عسل اشتغال دارند. عمده کشاورزی طالقان باغداری و میوه عمده آن سیب، گلابی، هلو، آلبالو، انگور، گردو، زردآلو و دیگر محصولات آن سیبزمینی، صیفیجات، حبوبات، گندم، جو و یونجه میباشند.
زبان مردم طالقان فارسی و به لهجهای که شبیه مازندرانیها میباشد، صبحت میکنند لباس آنها مانند پوشاک نواحی مرکزی ایران از جمله تهران میباشد و لباس محلی خاصی ندارند.
ساکنان دائمی طالقان عمدتاً دارای زندگی اقتصادی و فرهنگی نامطلوبی میباشند و از آن راضی نیستند اما کسانی که ترک دیار کردهاند و فقط تابستانها به آنجا میروند از زندگی بهتری برخوردار هستند.
شناسائی منطقه (حوزه نفوذ):
با توجه به ارتباط حوزه نفوذ و منطقهبندی، نخست به انواع منطقه و روشهای منطقهبندی اشاره میشود. سپس به تشریح روشهایی که در زمینه تعیین حوزه نفوذ وجود دارند پرداخته و در نهایت پس از ارزیابی این روشها یکی از آنها انتخاب و مورد بررسی قرار میگیرد.
منطقه قراردادی و منطقه کاربردی:
Formal and Functional Region
از جمله روشهای رایج تعیین منطقه تقسیم آن به منطقه قراردادی و کاربردی است. در دهههای قبل زمانی که اقتصاد کشاورزی حکمفرما بود روش تعیین منطقه نیز روش قراردادی بود، بدین مفهوم که به محدودههای جغرافیایی که بر اساس سنجههای منتخب، همگن بودند یک منطقه اطلاق میشد، آن سنجهها نخست ماهیتی فیزیکی داشتند مانند آب و هوا، عوارض زمین و یا پوشش گیاهی، اما پس از مدتی معیارهای اقتصادی نز از قبیل نحوه معیشت غالب و ... به آنها افزوده شدند.
تحول جوامع از کشاورزی به صنعتی تا حدی کاربرد این روش را کاهش داده و روش دیگری جهت تعیین مناطق جایگزین آن شد که همان روش کاربردی است. در واقع در این دوره مبنای تعیین مناطق جایگزین ان شد که همان روش کاربردی است. در واقع در این دوره مبنای تعیین منطقه همبستگی متقابل و روابط دو سویه اجزای متشکله آن گردید. یک منطقه کاربردی ا
شامل واحدهای جمعیتی غیرهمگنی مانند یک مرکز شهری و شهرهای کوچک و روستاهای اطراف آن است که از نظر عملکرد با یکدیگر در ارتباط نزدیک و متقابل هستند.
ارتباطات عملکردی یا کاربردی بین واحدهای جمعیتی موجود و هر منطقه به طور معمول در چارچوب جریانهای اقتصادی بین این واحدها و با استفاده از سنجههای اقتصادی – اجتماعی مانند سفرهای کاری با سفرهای خرید و یا سفرهایی جهت استفاده از بعضی مراکز خدماتی که آن مرکز را به مراکز سکونتی پیوند میدهند، ارزیابی میشوند. در این زمینه نیز سنجههای متعددی مورد استفاده قرار میگیرد.
سنجههایی چون توزیع روزنامه، اطلاعات مربوط به مبدا و مقصد، تعداد سفرهای روزانه و روا بط سلسلهمراتبی واحدهای جمعیتی مورد توجه اندیشمندان بودهاند که به دلیل عدم کاربرد در نقاط مختلف کمتر مورد استفاده قرار میگیرند.
علاوه بر تقسیم بندی فوق، تقسیمات دیگری نیز وجود دارد که از جمله میتوان به منطقه اداری – سیاسی و یا منطقه برنامهای و ... اشاره کرد که تشریح آنها از حوصله مطالعه حاضر خارج است.
تعدد روشها در منطقهبندی گویای این نکته است که تعیین منطقه وسیلهای است برای رسیدن به هدف نه خود هدف، مناطق میتوانند با توجه به اهداف مطالعاتی موردنظر، مناطق قراردادی و یا کاربردی باشند.
تعیین حوزه نفوذ روستا با توجه به شاخصهای گوناگون جغرافیائی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی:
روشهای موجود جهت تعیین منطقه قراردادی شامل روش تحلیل عوامل و روش شاخص عددی وزنی میباشد. جهت تعیین منطقه کاربردی نیز میتوان از روشهای جاذبهای و با تحلیل جریانها استفاده کرد. با توجه به اینکه تعیین حوزه نفوذ یک شهر یا یک روستا به ارتباطات و پیوستگی آن با مناطق مربوط است. لذا منطقه موردنظر در این مطالعه، منطقه کاربردی و روشهای تعیین حوزه، روشهای تحلیل جاذبهای و تحلیل جریانها انتخاب شدهاند.
الف- روش تحلیل جاذبهای
پایه و اساس این روش جاذبه نیوتنی میباشد. بر اساس قانون جاذبه عمومی نیوتن دو جسم در جهان یکدیگر را به نسبت حاصلضرب جرمشان و معکوس مجذور فاصلهشان از یکدیگر جذب میکنند. بیان ریاضی جمله فوق به صورت زیر است:
در کاربرد مفهوم جاذبه در تحلیل سیستمهای شهری و منطقهای جاذبه میان دو جسم به عنوان میزان رابطه متقابل در منطقه تفسیر گشته و جرم جسمها به صورت میزان جاذبه (Attactiveness) مناطق سنجیده میشود. در مدل ساده جاذبه چنین فرض میشود که تاثیرات متقابل در مرکز جمعیتی دارای نسبتی مستقیم با توده این مراکز و نسبتی معکوس با فاصله بین آنهاست. متغیرهایی که به عنو ان شاخص توده و فاصله به کار میروند به ماهیت مساله مورد مطالعه و آمار و ارقام قابل دسترسی بستگی دارد.
مقایسه دو روش:
مقایسه دو روش نشان میدهد که استفاده از روش تحلیل جریانها برای مطالعه حاضر مناسبتر است، روش جاذبهای گرچه روش سادهتری است نیاز به اطلاعات کمتری دارد و جمعآوری اطلاعاتش نیز آسانتر است. اما با توجه به اینکه این روش فقط از دو شاخص توده (جمعیت) و فاصله بهره گرفته لذا نسبت به روش تحلیل جریانها، از فراگیری و جامعیت کمتری برخوردار است. روش تحلیل جریانها شامل فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و خدماتی، ارتباطی و سیاسی میباشد و به دلیل جامعیت متغیرهای مورد بررسی برای تعیین حوزه نفوذ روستای مورد مطالعه از آن استفاده میشد.
فرهنگ ونژاد دين ساكنين :
زبان مردم طالقان فارسي و لهجه تاتي است آئين مردم طالقان تا حدود قرن سوم هچري دين زرتشت بوده است . با ظهور اسلام و گرائيدن مردم به آن اكنون عمولا مسلمان و 12 امامي مي باشند .
مدنيت طالقان به دوران قبل از ميلاد مسيح مي رسد . شواهد تاريخي اثبات مي كند كه مدنيت در بعضي بخش هاي طالقان به بيش از 4 هزار سال پيش مي رسد. احتمالا طالقان تابع قوم ماد بوده و جزئي از سرزمين مادها بوده است .
مردم مير طالقان غالبا با توجه به هوش و استعداد بالا و اخلاق و رفتار پسنديده كه از ريشه هاي فرهنگي ومذهبي آنان سرچشمه مي گيرد ، با فعاليت زياد خود توانسته اند زندگي آبرومند و شرافتمدانه اي را براي خود و خانواده خود فراهم نمايند ، به دلايل مذكور افراد ناصالح در بين اين مردم بسيار نادر است ، البته اين شايستگي ها در اكثر مردم روستاهاي طالقان مشاهده مي شود.
از اين روستا تا كنون صدها نفر افراد تحصيل كرده در سطح دكتر ، مهندس و قاضي و كارشناسان برجسته در رشته هاي مختلف برخاسته اند كه در گذشته و حال خدمات ارزشمندي به جامعه خود نموده اند . علاوه بر آن افرادي نيز كه در امور تجارت و حرف ديگر اشتغال داشته و دارند اكثرا شايستگي هاي خود را نشان داده اند.
مشاهير قبل و بعد از انقلاب اسلامي:
دكتر كريم ميربابائي اهل ‹‹ مير›› كه در گروه يازده استاد دانشگاه بوده است.
مرحوم دكتر ابراهيم حشمت شهراسري كه از مبارزان و ياران ميرزا كوچك خان در نهضت جنگل بود و پس از اينكه در زمان لينن با توافقي كه شوروي و انگلستان بر سر ايران نمودند تدريجا نهضت جنگل تضعيف گرديد.
شادروان جلال آل احمد اورازاني از نويسندگان متعهد كه چون مرحوم دكتر علي شريعتي ضمن آشنايي به مكاتب ديگر ، كتب متعدد از خود باقي گذاشته اند كه ‹‹ خسي درميقات ›› ‹‹ سه تار›› ‹‹ غرب زدگي›› و ‹‹ اورازان›› از نمونه هاي آن هستند .
مرحوم حاج محمد يوسف ميري كه از بزرگان طالقان بوده و ارتباط طالقان با حكومت مركزي در سالهاي قبل و بعد از انقلاب مشروطه از طريق ايشان صورت مي گرفته ، مرحوم حاجي نظرعلي طالقاني از مفاخر‹‹ مير›› كه از معتمدين تنكابن نيز بوده اند .
مرحوم ميرزا موسي خان سلطاني اهل ‹‹ مير›› كه در امور دولتي شغلهاي مهمي داشته اند ، همچنين مرحوم محمد تقي خستو و مرحوم پرويز داخلي اهل ‹‹ مير›› كه از قضات عاليرتبه دادگستري بوده و هر يك سال ها در مقامات بالاي قضائي خدمات ارزشمندي داشته اند .
مرحوم آيت الله حاج سيد محمود طالقاني كه مبارزات ايشان قبل از انقلاب اسلامي و زحماتشان در پيروزي انقلاب اسلامي و هدايت آن در زمان حيات پربركتشان بر كسي پوشيده نيست .
عضويت در شوراي انقلاب و اولين امامت جمعه تهران از مسئوليت هاي ايشان پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران است .
تيمسار شهيد ولي اله فلاحي اهل كولج، فرمانده نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران كه خدمات ارزشمند ايشان در جنگ تحميلي عراق عليه ايران روشن و آشكار است .
در جريان انقلاب مشروطه انجمن سياسي و اجتماعي و مذهبي به امضاء 101 نفر از بزرگان طالقان تشكيل گرديد كه مهر مرحوم حاج مرحوم حاج محمد يوسف ميري در راس اين پيمان نامه آمده است و انجمن ديگري به نام ‹‹ اتحاديه طالقانيان تهران›› كه هيئت مركزي آن 12 نفر بوده اند تشكيل گرديد كه مرحوم محمد علي يوسف زاده از ‹‹ مير›› در آن عضويت داشته اند .
نحوه ي ساخت در وپنجره واصطلاحات روستايي:
برچسب:
نویسنده: محمد رضا جوادیان